Yazan: Nazire Nur Gür

Verra kapsamında yenilenebilir enerji projelerinde yaygın olarak kullanılan ACM0002 (Grid-connected electricity generation from renewable sources) metodolojisi güncellenerek VMR0017 ile değiştirilmiştir. Bu değişiklik, yenilenebilir enerji projeleri için yalnızca metodolojik bir revizyon değil; aynı zamanda proje uygunluğu, additionality değerlendirmesi ve kayıt süreçleri açısından önemli bir dönüşüm anlamına gelmektedir.

01 Ocak 2027 itibarıyla ACM0002 ve AMS-I.D metodolojileri yeni proje kayıtlarında ve kredi periyodu yenileme süreçlerinde kullanılamayacaktır. Bu tarihten sonra tüm yeni projeler ve kredi periyodu yenilemeleri VMR0017 kapsamında değerlendirilecektir.

Güncellenen uygunluk çerçevesi uyarınca, hidroelektrik (HES) projeleri yalnızca En Az Gelişmiş Ülkeler (LDC – Least Developed Countries) kapsamında uygun kabul edilmektedir. Türkiye’nin LDC ülkeleri arasında yer almaması nedeniyle, Türkiye’de bulunan tüm hidroelektrik projeler VMR0017 kapsamında yeni kayıt veya kredi periyodu yenileme için uygun değildir.

Halihazırda kayıtlı projeler mevcut kredi periyotlarının sonuna kadar mevcut metodolojileri kapsamında doğrulama ve kredi üretimine devam edebilecektir. Ancak kredi periyodu yenileme aşamasında VMR0017’ye geçiş zorunlu hale gelecektir. Türkiye’deki HES projeleri, yeni metodolojide yer almadıkları için kredi periyodu yenileme süreçlerine devam edemeyecektir.

Bunun yanında, projeler mevcut kredi periyotları içerisinde de metodoloji değişikliği yapabilmektedir. Bu geçiş iki farklı mekanizma ile gerçekleştirilebilir:

• Project Description Deviation (PD Deviation): Gelecek izleme dönemlerinde VMR0017’ye uyum sağlanmasına imkan tanır.

• Methodology Change and Requantification Procedure: Hem geçmiş hem de gelecek dönemler için metodoloji uyumu sağlar ve geçmiş verifikasyon dönemlerindeki emisyon azaltımlarının yeniden hesaplanmasına olanak tanır. Bu yol ile mevcut projeler, kredilendirme dönemlerinin sonunu beklemeden yeni metodolojiye geçiş için başvuru yapabilir ve uygun bulunmaları halinde CCP uyumlu hale gelebilir. Ancak bu süreçte projelerin, yeni metodolojinin güncellenmiş kurallarını karşılaması gerekmektedir. Ayrıca daha muhafazakâr emisyon faktörleri nedeniyle, mevcut kredilerin bir kısmından feragat edilmesi gerekebilir.

VMR0017 ile Gelen Başlıca Değişiklikler

VMR0017 proje değerlendirme yaklaşımında önemli yapısal değişiklikler getirmektedir:

• Metodoloji ile birlikte kullanılan hesaplama araçları (tools) güncellenmiştir.

• Türkiye’nin de dahil olduğu düşük, düşük-orta ve üst-orta gelirli ülkelerde rüzgar, güneş ve jeotermal projeler uygun hale gelmiştir.

• Depolama (BESS) entegre projeler; yalnızca aynı saha, ortak şebeke bağlantısı ve aynı proje sahibi şartlarını sağlamaları halinde kabul edilmektedir.

• Additionality değerlendirmesi tüm projeler için zorunlu hale gelmiştir. Positive list, first-of-its-kind gibi otomatik uygunluk yaklaşımları artık uygulanmamaktadır.

CCP Uygunluğu ve Finansal Kriterler

VMR0017, Integrity Council for the Voluntary Carbon Market tarafından CCP-Approved olarak onaylanmıştır. Bununla birlikte, CCP kapsamında finansal uygunluk kriterleri de daha kritik hale gelmiştir.

Özellikle VT0008 v1.0 Benchmark Analysis uygulanan projelerde:

• Karbon kredisi gelirlerinin projenin ekonomik performansını belirgin şekilde artırması,

• Bu gelirlerin ilgili finansal göstergeyi benchmark seviyesine veya üzerine taşıması

CCP uygunluğu açısından kritik değerlendirme kriterleri arasında yer almaktadır.

Yeni Projeler İçin Kayıt Süreleri

VMR0017 ile birlikte kapsamı genişletiletilerek non-LDC ülkelerde (Türkiye dahil) uygun hale gelen yeni rüzgar ve güneş projeleri için kayıt başvurusu (initial registration request):

• İlk kredi periyodu başlangıcından itibaren 4 yıl içinde veya

• En geç 23 Nisan 2028 tarihine kadar

Sunulabilmektedir.

Diğer tüm projelerde standart süreler geçerlidir:

• Kredi periyodu başlangıcından itibaren 1 yıl içinde projenin listelenmesi

• 2 yıl içinde kayıt başvurusu

Sonuç

VMR0017 ile birlikte gönüllü karbon piyasasında yenilenebilir enerji projeleri için daha sıkı, daha standart ve daha detaylı bir değerlendirme dönemi başlamaktadır.

Özellikle additionality yaklaşımındaki değişiklikler, ülke bazlı uygunluk kriterleri ve CCP finansal değerlendirme şartları; proje geliştirme, kayıt ve kredi üretim süreçlerinde çok daha kapsamlı analiz yapılmasını gerektirmektedir.

Bu nedenle proje geliştiricileri açısından, VMR0017’ye uyum sürecinin erken aşamada değerlendirilmesi kritik önem taşımaktadır.