KGK'nın 22 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan iki Kurul Kararı TSRS geçiş muafiyetlerini 2026 ve 2027 raporlama dönemleri için yeniden düzenledi. Sürdürülebilirlik raporunu finansal rapordan sonra yayımlama imkânı (TSRS 1, E4) 2026 için tüm işletmelere açıldı. Yalnızca iklim konularını raporlama imkânı (TSRS 1, E5) 2026'da da sürüyor, ancak sadece bu muafiyeti daha önce kullanmış işletmeler için. Bu işletmeler 2027 raporunda iklim dışı konular için karşılaştırmalı veri sunmak zorunda olmayacak.

Bu kararlarda Kapsam 3 sera gazı emisyonlarına ilişkin tek bir hüküm yok. Kapsam 3 muafiyeti 29 Aralık 2023 tarihli TSRS Uygulama Kapsamına İlişkin Kurul Kararı'nın Geçici Madde 3'ünde düzenleniyor ve o madde olduğu gibi duruyor. Takvim ve kapsam tarafında esneklik gelirken Kapsam 3 takvimi değişmedi.

2026 raporunda Kapsam 3 kimler için zorunlu oluyor

Geçici Madde 3'ün hükmü tek cümle. İşletmelerin TSRS'leri uyguladıkları ilk iki yıllık raporlama döneminde Kapsam 3 sera gazı emisyonlarını açıklamaları zorunlu değildir. Muafiyet takvim yılına değil işletmenin kendi uygulama dönemine bağlı.

Karar 1 Ocak 2024 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri için yürürlükte. TSRS'yi 2024 raporlama döneminde uygulamaya başlayan bir işletme için 2024 birinci, 2025 ikinci dönemdir. 2026 üçüncü dönem olur ve Kapsam 3 açıklaması bu rapordan itibaren zorunlu hale gelir.

TSRS'ye başlangıç dönemi Kapsam 3 muafiyetinin kapsadığı dönemler

İlk dalga için 2026 raporlama dönemi başladı. Kapsam 3 verisi yıl boyunca tedarikçilerden ve satın alma kayıtlarından toplanan veridir. Bunu rapor hazırlık aşamasında geriye dönük toplamak hem veri kalitesini hem güvence denetimini zorlaştırır.

İklim odaklı raporlama yapanlar da Kapsam 3'ten muaf değil

E5 muafiyetini kullanan işletmeler TSRS 1'i yalnızca iklimle ilgili risk ve fırsatlar ölçüsünde uygular ve TSRS 2'yi tam olarak uygular. Kapsam 3 ise TSRS 2'nin içinde. TSRS 2'nin 29(a)(i) paragrafı işletmenin mutlak brüt sera gazı emisyonlarını Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 olarak sınıflandırıp açıklamasını zorunlu kılıyor. 29(a)(vi) paragrafı ise Sera Gazı Protokolü Kurumsal Değer Zinciri Standardı'ndaki 15 kategoriden hangilerinin ölçüme dahil edildiğinin açıklanmasını istiyor.
Dolayısıyla 2026'da iklimle sınırlı raporlamaya devam eden bir işletme, üçüncü raporlama dönemindeyse Kapsam 3'ü yine açıklayacak. İki muafiyet farklı konuları düzenliyor. E5 hangi konuların raporlanacağını, Geçici Madde 3 ise iklim konusunun içindeki Kapsam 3 metriğinin ne zaman zorunlu olacağını belirliyor.

Kapsam 3 neden en zor kısım

Kapsam 1 ve 2 için veri işletmenin kendi faturalarında var. Kapsam 3 için veri tedarikçilerde, lojistik firmalarında ve müşterilerde. TSRS 2 bu farkı görüyor ve Kapsam 3 için ayrı bir ölçüm çerçevesi tanımlıyor (B38 ile B57 arası paragraflar). Standart üç şey istiyor.

Kategori seçimi ve gerekçesi. İşletme 15 kategorinin tamamını değerlendirir ve hangilerini ölçüme dahil ettiğini açıklar (B32, B33). Bu açıklama ölçüm yönteminden bağımsız olarak zorunlu.
Veri önceliklendirmesi. İşletme girdilerini dört özelliğe göre önceliklendirir (B40). Doğrudan ölçüme dayalı veri, değer zincirindeki belirli faaliyetlerden gelen birincil veri, faaliyetin ülkesini ve teknolojisini yansıtan güncel veri ve doğrulanmış veri. Tedarikçiden gelen veri birincil veridir ve sektör ortalamasına göre önceliklidir (B47, B48). Harcama bazlı tahmin ikincil veridir.

Girdi kalitesinin açıklanması. İşletme Kapsam 3 emisyonlarının ne ölçüde değer zincirindeki belirli faaliyetlerden gelen girdilerle, ne ölçüde doğrulanmış girdilerle ölçüldüğünü açıklar (B56). Yani raporda yalnızca toplam değil, o toplamın ne kadarının gerçek tedarikçi verisine dayandığı da görünür.

Bunun üzerine güvence denetimi geliyor. Denetçi her rakamın dayanağını, faktör kaynağını ve hesap yolunu görmek ister. Excel tablolarında ve e-posta eklerinde dağılmış tedarikçi verisiyle bu izi kurmak raporlama döneminin en çok zaman alan işi haline geliyor.

Scoop ile Kapsam 3 nasıl yönetiliyor

Scoop, Life Climate'in geliştirdiği tedarik zinciri entegre emisyon yönetim platformu. Kapsam 1 ve 2 ile birlikte Kapsam 3'ü aynı envanterde tutuyor ve TSRS 2'nin Kapsam 3 için istediği üç şeyi (kategori seçimi, veri önceliklendirmesi, girdi kalitesinin açıklanması) doğrudan ürün akışına yerleştiriyor.

TSRS 2'nin birincil veri olarak tanımladığı şey tedarikçiden gelen veridir (B48). Scoop'un tedarikçi akışı bu veriyi üretmek için kuruldu.

1. Tedarikçi ilişki türüyle tanımlanıyor. Şirket, tedarikçisini Scoop'ta tanımlarken ilişki türünü seçiyor (satın alınan ürün, yukarı yönlü lojistik, sermaye malı tedariki gibi 16 ilişki türü) ve hangi tesislere hizmet verdiğini işaretliyor. İlişki türü, tedarikçi verisinin hangi Kapsam 3 kategorisine yazılacağını belirliyor. Tedarikçi de kendi tarafından ek ilişki önerebiliyor.

2. Tedarikçi kendi portalına giriyor. Danışman onayından sonra tedarikçiye davet e-postası gidiyor. Tedarikçi şifresini belirliyor, firma bilgilerini (ticari unvan, vergi no, NACE kodu, adres) tamamlıyor ve yalnızca kendi firmasının verisini görüyor. Müşterinin envanterini ve diğer tedarikçileri görmüyor.

3. Tedarikçi üç esastan birini seçiyor. Faaliyet verisi esasında tedarikçi kendi yakıt ve elektrik tüketimini ay ay giriyor, emisyonu Scoop hesaplıyor. Doğrulanmış toplam esasında tedarikçi hazır envanter sonucunu gaz bazında giriyor. Ürün bazlı tahsis esasında ürünün birim karbon ayak izi (LCA veya EPD'den) ile gönderilen miktar çarpılıyor. Faaliyet ve doğrulanmış toplam esaslarında tedarikçi, üretiminin yüzde kaçının bu müşteriye gittiğini pay olarak giriyor. Pay girilmezse emisyonun tamamı müşteriye yazılıyor.

4. Kanıt satıra bağlanıyor. Tedarikçi her satıra fatura veya belge bağlıyor. e-Fatura XML dosyasından miktar ve dönem doğrudan okunabiliyor, Excel'den toplu giriş yapılabiliyor. Elle girilen faktörler denetim izinde manuel olarak işaretleniyor ve gerekçe isteniyor.

5. Gönderim danışman onayından geçiyor. Tedarikçi yılın tamamını tek gönderimde iletiyor. Danışman gönderimi inceleyip onaylıyor ya da gerekçesiyle reddediyor. Reddedilen gönderimi tedarikçi düzeltip yeniden gönderiyor. Onaylanan gönderim kilitleniyor ve ancak o zaman müşterinin envanterine giriyor.

6. Sonuç rapora hazır geliyor. Dashboard Kapsam 3 toplamını birinci veri (tedarikçinin kendi verisi) ve harcama bazlı hesaplama olarak ayırıyor. Böylece Kapsam 3'ün ne kadarının tedarikçi verisine dayandığı (TSRS 2 B56) hazır geliyor. Değer zinciri haritası her tedarikçinin envanterdeki payını gösteriyor, onaylı verisi olmayan tedarikçi kesikli çizgiyle görünüyor. Tedarikçi verisi olmayan kalemler için faaliyet verisi, harcama bazlı, hesaplanmış emisyon ve manuel faktör yöntemleri aynı projede kullanılabiliyor.

   
   Denetçi aynı ortamda çalışıyor. Veriyi değiştiremiyor, kayıt bazında doğrulama sorusu açıyor ve doğrulama paketini tek ZIP olarak alıyor.

   
   

   2026 için ne yapmalı

   
   

   2026 raporunda Kapsam 3 açıklayacak işletmeler için sıra şu. Önce 15 kategorinin hangilerinin faaliyetle ilgili olduğuna karar verin ve hariç tutulanlar için gerekçeyi şimdiden yazın. Sonra Kapsam 3'ün büyük payını oluşturan tedarikçileri belirleyin ve onlardan veri istemeye yılın başında başlayın. Tedarikçi verisi olmayan kalemler için hangi tahmin yönteminin kullanılacağını ve faktör kaynağını baştan sabitleyin. Her kaydın kanıtını kaydı girerken bağlayın, yıl sonunda toplamayın.

   
   Scoop bu adımların her birini aynı ortamda tutuyor. 2025 raporunu E5 muafiyetiyle iklim odaklı hazırlamış ve 2026'da aynı yolu sürdürecek işletmeler için de durum değişmiyor, üçüncü dönemdeyseler Kapsam 3 iklim raporunun içinde yer alacak.

   
   Scoop demosu ve 2026 raporlama planlaması için iletişime geçebilirsiniz.